Κίτσος Τζαβέλας

Μετά την Πελοπόννησον, ή Έλληνική Επανάστασις επεξετάθη και εις την Ανατολικήν Στερεάν Ελλάδα. Τούτο το γεγονός ηνάγκασε τον Χουρσίτ πασάν να ενισχύση τας δυνάμεις του Κιοσέ Μεχμέτ, αι οποίαι, διά της Στερεάς Ελλάδος, κατηνθύνοντο προς την Πελοπόννησον. Προς τον σκοπόν αυτόν, απέστειλε νέον εκστρατευτικόν σώμα, υπό τον Ομέρ Βρυώνην πασάν, ικανόν στρατιωτικόν και γνώστην της Στερεάς Ελλάδος Ενούμενοι οι δύο πασάδες, ο Κιοσέ Μεχμέτ και ο Ομέρ Βρυώνης, είχον εντολήν να αποκαταστήσουν την Τουρκικήν κυριαρχίαν εις την Στερεάν Ελλάδα, πριν κατευθυνθούν προς την Πελοπόννησον. Επειδή ο κίνδυνος τον οποίον αντεπροσώπευεν ή εξ 8.000 ανδρών πεζικού και η εξ 1000 ιππέων τουρκική δύναμις των δύο πασάδων, ήτο μέγιστος, τόσον διά την Στερεάν Ελλάδα, όσον και διά την Πελοπόννησον, οι οπλαρχηγοί της Στερεάς απεφάσισαν να ανακόψουν την πορείαν της τουρκικής στρατιάς. Συγκεκριμένως, οι οπλαρχηγοί Δυοβουνιώτης, Πανουργιας, Αθανάσιος Διάκος, Σκαλτσάς και Β. Μπούσγος, απεφάσισαν να προσβάλουγ τους Τούρκους εις το στενόν της Αλαμάνας, πλησίον των Θερμοπυλών. Εις 1500 άνδρας ανήρχετο ή δύναμις των Ελλήνων. Κατόπιν προτάσεως του Αθανασίου Διάκου, η δύναμις αυτή διηρέθη εις τρία τμήματα, έκαστον των οποίων ανέλαβε την υπεράσπισιν ενός ώρισμένου τομέως της περιοχής. Συγκεκριμένως, ο Δυοβουνιώτης ετοποθετήθη εις την γέφυραν του Γοργοποτάμου, ο Πανουργιάς ανέλαβε την Χαλκωμάταν και ο Αθανάσιος Διάκος εστάθη εις την γέφυραν της Αλαμάνας. Την 22αν ,Απριλίου 1821 αφίχθη εις την περιοχής ό Ομέρ Βρυώνης και διέταξεν άμέσως επίθεσιν. Υπεχρέωσεν τον Δυοβουνιώτην εις σύμπτυξιν, και τον Πανουργιάν, τραυματισθένα σοβαρώς, είς υποχώρησιν. Κατόπιν, δι' όλων των δυνάμεών του, επετέθη εναντίον του Αθανασίου Διάκου. Παρά την αριθμητικήν υπεροχής του αντιπάλου του , Αθανάσιος Διάκος δεν υπεχώρησεν. Εξηκολούθησε την άμυνάν του και αφού εις τας δυνάμεις του Ομέρ Βρυώνη προσετέθησαν αι δυνάμεις του Κιοσέ Μεχμέτ. Αλλά, κάποιαν στιγμήν, ευρέθη να πολεμά κυριολεκτικώς μόνος, αφού όλοι οι άνδρες του είχον φονευθή. Και είναι εξακριβωμένον ότι συνελήφθη αιχμάλωτος μόνον όταν ετραυματίσθη και δεν ήδύνατο να εξακολουθήση πολεμών με το σπασμένο ξίφος του. Υπό τών πασάδων κατεδικάσθη εις θάνατον, αφού απέρριψε τις προτάσεις των διά συνεργασίαν. Έθανατώθη με μαρτυρικώτατον θάνατον, δι' ανασκολοπισμού. Αλλ' η μάχη της Αλαμάνας δεν ήτο μία «χαμένη» μάχη. Είχεν ήδη δημιουργήσει δυσμενείς επιπτώσεις εις το ηθικόν του τουρκικού στρατού. ΕΚΔΟΣΙΣ: Χ. Ν. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Σχέδιο Βύρωνος Απτόσογλου)