Λόρδος Βύρων

Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ της Χίου υπήρξεν ένα από τα πλέον τρομερά πλήγματα τα οποία υπέστησαν οι Έλληνες κατά την Επανάστασιν του 1821. Το όμορφο νησί κατεστράφη, οι δε κάτοικοί του εσφάγησαν ή επωλήθησαν ως δούλοι εις τα διάφορα σκλαβοπάζαρα. Ο αντίκτυπος εκ της καταστροφής της Χίου εκ μέρους των δυνάμεων του Τούρκου αρχιναυάρχου Καρά Αλή, ήτο, πανελληνίως και διεθνώς, μεγάλος. Ο Ελληνικός στόλος ενεφανίσθη εις τα ύδατα της Χίου και των Ψαρών ολίγον αργότερον της καταστροφής, την οποίαν δεν ηδυνήθη να παρεμποδίση. Αλλ' η ηγεσία του ελληνικού στόλου, αντελήφθη ότι ήτο επιβεβλημένον, διά το ηθικόν των μαχομένων Ελλήνων, να επιδιώξη μίαν συνάντησιν με τον εχθρόν και να επιχειρήση την τιμωρίαν του. Εκ 56 σκαφών απετελείτο ο ελληνικός στόλος, ο οποίος, επί τριήμερον, συνήψε ναυμαχίαν με τον τουρκικόν στόλον του Καρά Αλή. Αλλ ή ναυμαχία αύτη ουδέν αποτέλεσμα είχεν. Τέλος, ο τουρκικός στόλος επέστρεψεν εις την Χίον, ενώ ο ελληνικός κατηυθύνθη εις τα Ψαρά. Εις τα Ψαρά, οι ναύαρχοι του ελληνικού στόλου έλαβον την άπόφασιν νά καύσουν τον ελλιμενισμένον εις την Χίον τουρκικόν στόλον, χρησιμοποιούντες τα πυρπολικά. Βεβαίως, το εγχείρημα ήτο κάτι περισσότερον από επικίνδυνον και παράτολμον. Αι δε πιθανότητες επιτυχίας του, ελάχισται. Παρά ταύτα, την επιχείρησιν αυτήν ανέλαβαν ο Υδραίος Πιπίνος και ο Ψαριανός Κανάρης. Οι δύο πυρποληταί, βοηθούμενοι από το σκότος της νυκτός και υπό της αβλεψίας των διασκεδαζόντων το τέλος του Ραμαζανίου Τούρκων, εισήλθον με τα πυρπολικά των εις τον λιμένα της Χίου. Και του μέν Πιπίνου το πυρπολικόν προσεκολλήθη εις την υποναυαρχίδα του τουρκικού στόλου. Αλλά λόγω του ανέμου και του ότι το πλήρωμα του τουρκικού σκάφους αντελήφθη εγκαίρως τον κίνδυνον και αντέδρασε, το πυρπολικόν του Υδραίου πυρπολητού δεν ανατίναξεν την υποναυαρχίδα. Αντιθέτως, ο Κανάρης, με το ιδικόν του πυρπολικόν, ανετίναξε την ναυαρχίδα του Καρά Αλή. Επί του σκάφους ευρίσκοντο εκείνη την νύκταν 2.000 άτομα, πλήρωμα και προσκεκλημένοι, εορτάζοντες. Εξ αυτών, ουδείς σχεδόν εσώθη. Ο ίδιος ο αρχιναύαρχος, ο Καρά Αλής, εφονεύθη. Η σύγχυσις και η κατάπληξις αι οποίαι επεκράτησαν εκείνην την νύκτα, αλλά και την επομένην, εις τας τάξεις των Τούρκων, , ήτο μεγίστη. Και ο νέος αρχιναύαρχος του τουρκικού στόλου, τρομοκρατημένος, κατέφυγεν εις τον Ελλήσποντον. Την νύκτα της 6ης προς την 7ης Ιουνίου 1822, η Χίος έλαβεν την εκδίκησίν της. ΕΚΔΟΣΙΣ: Χ. Ν. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Σχέδιο Βύρωνος Απτόσογλου)