Εποπτικά Μέσα

ΕΠΙ ΟΚΤΩ ημέρας παρέμεινεν εις το Χάνι της Γραβιάς ο Ομέρ Βρυώνης. Εις το διάστημα αυτό, εζήτησεν ενισχύσεις από τον Χουρσίτ πασάν. "Οταν δε επληροφορήθη ότι αι ενισχύσεις, υπό τον Βευράν πασάν, είχον αναχωρήσει, εγκατέλειψε το Χάνι της Γραβιάς, εισέβαλεν εις την Βοιωτίαν, κατέλαβε την Λεβάδειαν και επροχώρησεν πρός τάς Θήβας, την Εύβοιαν και έφθασεν εις την Αττικήν. Εκεί, έλυσε την πολιορκίαν της Ακροπόλεως, όπου είχε καταφύγει η τουρκική φρουρά, αλλά δεν επροχώρησεν εις την Πελοπόννησον. 'Εφοβείτο μήπως οι οπλαρχηγοί της Στερεάς Ελλάδος του αποκόψουν τον ανεφοδιασμόν του. Παρέμεινε, λοιπόν, εις τας Αθήνας, αναμένων τας υπό τον Βευράν πασάν ενισχύσεις. Αι ενισχύσεις τας οποίας ανέμενεν ο “Oμέρ Βρυώνης, ανήρχοντο εις 8.000 περίπου άνδρας. "Οταν η νέα αυτή τουρκική στρατιά έφθασεν εις την Λαμίαν οι οπλαρχηγοί της Στερεάς Ελλάδος απεφάσισαν να ανακόψουν την πορείαν της πάση θυσία. Διότι αντελαμβάνοντο ότι, εάν ο Βεϋράν πασάς συνηνούτο μετά του Ομέρ Βρυώνη, ελάχισται ήσαν αι ελπίδες διά τους έν Πελοποννήσω επαναστατημένους "Έλληνας. Απεφάσισαν, λοιπόν, ο Δυοβουνιώτης, ο Πανουργιάς και ο Γκούρας, να καταλάβουν τον μεγάλον δρόμον των Βασιλικών, δια του οποίου θα διήρχετο ό Βευράν πασάς. Και, πράγματι, την 26ης Αυγούστου 1821, η τουρκική στρατιά εκίνησεν από την Πλατανιάν και επεχείρησε να κάμψη την αντίστασιν των Ελλήνων και να συνεχίση την πορείαν της. Παρά την αριθμητικήν των υπεροχήν, όμως, και τον ανώτερον οπλισμόν των, οι Τούρκοι, υπεχρεώθησαν εις άτακτον φυγήν, αφού υπέστησαν πανωλεθρίαν. Επέστρεψαν εις την Πλατανιάν εις αθλίαν κατάστασιν, και από εκεί έφυγεν ο Βευράν πασάς εις την Λαμίαν, όπου τα ίχνη του εχάθησαν. Η μάχη των Βασιλικών , μία έκ των σπουδαιοτέρων της Ελληνικής Επαναστάσεως, είχεν αλυσιδωτάς δυσμενείς επιπτώσεις διά τους Τούρκους. Εξ αυτών, αι σπουδαιότεραι ήσαν : α) η αποχώρησις των Τούρκων πέραν του Σπερχειού β) ή άλωσις της Τριπόλεως ένα μήνα, περίπου, αργότερον, και γ) η επιστροφή του Ομέρ Βρυώνη εις την "Ήπειρον, γεγονός το οποίον επέτρεψε την επανάληψιν υπό των Ελλήνων της πολιορκίας των Τούρκων εις την Ακρόπολιν των Αθηνών. ΕΚΔΟΣΙΣ: Χ. Ν. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Σχέδιο Βύρωνος Απτόσογλου, βάσει πίνακος p ven Hess, ευρισκομένου εις Εθνικόν Ιστορικόν Μουσείον)

ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟΝ έτος της Ελληνικής Επαναστάσεως , το 1822, ήρχισε με έντασιν των ναυτικών επιχειρήσεων εκ μέρους των Τούρκων. Η πτώσις των Ιωαννίνων και ο θάνατος του Αλή πασά, επέτρεπαν, πλέον, εις τον Τούρκον αρχιστράτηγον, τον Χουρσίτ πασάν, να κινηθή ελευθέρως εναντίον των Ελλήνων. Διετάχθη, λοιπόν, ο τουρκικός στόλος να αποπλεύση από τον Ελλήσποντον, διά να ανεφοδιάση τα φρούρια της Πελοποννήσου, τα οποία ευρίσκοντο ακόμη εις χείρας των Τούρκων, και να ενισχύση τας φρουράς των. Πράγματι, την 24ης Ιανουαρίου 1822, απέπλευσεν και τουρκικός στόλος, και ολίγον αργότερον, αφού ενίσχυσεν ωρισμένα τουρκικά φρούρια, έπλευσεν εις την Πάτραν, με πρόθεσιν να ενισχύση τα φρούρια του Κορινθιακού κόλπου. Ο ελληνικός στόλος, ο οποίος είχεν ένισχυθή, ευρίσκετο υπό τας διαταγάς του ναυάρχου Ανδρέου Μιαούλη. Απεφασίσθη, λοιπόν, να κινηθούν αι ελληνικαί ναυτικαί μονάδες και να προσβάλουν τον τουρκικόν στόλον. Την 20ήν Φεβρουαρίου 1822, ο ελληνικός στόλος έφθασεν εις τον λιμένα των Πατρών, όπου ευρίσκετο ο τουρκικός στόλος, εις τον οποίον συμμετείχαν και αιγυπτιακαί μονάδες. Ο Τούρκος αντιναύαρχος, βέβαιος από το παρελθόν, ότι οι Έλληνες δεν θα ηδύναντο να τον αντιμετωπίσουν εις μίαν εκ παρατάξεως ναυμαχίαν, διέταξεν τον στόλον του να εξέλθη του λιμένος των Πατρών. Επίστευεν ότι του έδίδετο μία μοναδική ευκαιρία, διά να καταβυθίση τον ελληνικόν στόλον και οι Τούρκοι να επανακτήσουν την κυριαρχίαν έπί του Αιγαίου. Επί εξ ολοκλήρους ώρας διεξήγετο πεισματώδης ναυμαχία, μεταξύ των αντιπάλων στόλων, η πρώτη εκ παρατάξεως από της αρχής της Επαναστάσεως. Κατ ' αύτήν , ο ναύαρχος Μιαούλης διεκρίθη όχι μόνον διά το ναυτικόν του δαιμόνιον και την ικανότητα να διευθύνη μίαν ναυμαχίαν, αλλά και διά την τόλμην του. Ερρίφθη με την ναυαρχίδα του εις το μεταξύ των δύο γραμμών των εχθρικών πλοίων διάστημα , και με επιδεξίους χειρισμούς επέτυχε να εξουδετερώση την αδυναμίαν των ελληνικών πλοίων να αντιμετωπίζουν εκ παρατάξεως τα τουρκικά σκάφη, λόγω του μικροτέρου βεληνεκούς των πυροβόλων των. Τελικώς, η νίκη έκλινεν ουσιαστικώς υπέρ των Ελλήνων. Ο τουρκικός στόλος, με αρκετάς ζημίας, απεσύρθη εις την Ζάκυνθον, ενώ ο ελληνικός, υπό τον ναύαρχον Μιαούλην, διετήρησε τον έλεγχον επί του Αιγαίου. ΕΚΔΟΣΙΣ: Χ. Ν. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Αντιγραφή Βύρωνος Απτόσογλου, πίνακος ευρισκομένου εις Εθνικόν Ιστορικόν Μουσείον)