Εποπτικά Μέσα

Εις εφαρμογήν του τουρκοαιγυπτιακού σχεδίου, δια την καταστολήν της ελληνικής επαναστάσεως του 1821, ο Σουλτάνος διέταξε τον Κιουταχήν να κυριεύση το Μεσολόγγι πάση θυσία. Και ο Κιουταχής, με 20.000 Τουρκαλβανών ήρχισε την πολιορκίαν του Μεσολογγίου -την δευτέραν κατά σειράν - την 15ην Απριλίου του 1825. Το Μεσολόγγι ήτο, τώρα καλλίτερον ώχυρωμένον από ό,τι εις το παρελθόν. Εξ αυτού του λόγου ηδυνήθησαν οι αμυνόμενοι και τάς άλλεπαλλήλους επιθέσεις του Κιουταχή να αποκρούσουν και τον ισχυρόν κανονιοβολισμόν των Τούρκων να αντιμετωπίσουν επιτυχώς. Το φάσμα της πείνης διά τούς υπερασπιστές του Μεσολογγίου ενεφανίσθη όταν ο τουρκικός στόλος απέκλεισε την πόλιν από θαλάσσης, αλλά ο Μιαούλης κατώρθωσε να διασπάση τον ναυτικόν αποκλεισμόν της πόλεως και να ανεφοδιάση τούς πολιορκουμένους. Την 24ης Ιουλίου 1825, οι πολιορκούμενοι επεχείρησαν νυκτερινήν έξοδο. Και με την βοήθειαν των εκτός του Μεσολογγίου οπλαρχηγών, του Καραϊσκάκη και άλλων, επέτυχον να απωθήσουν τον Κιουταχήν, να κυριεύσουν πολλά λάφυρα και να επιφέρουν βαρείας απωλείας είς τα τουρκικά στρατεύματα. Κατ' αυτόν τον τρόπον, ο Κιουταχής, ηναγκάσθη να μεταβληθη, είς άμυνόμενον, Η ήττα του Κιουταχή υπεχρέωσε τον Σουλτάνον να ζητήση την συνδρομής του Ιμπραήμ, προκειμένου να καταλάβη το Μεσολόγγι, Και, πράγματι, ο υπερήφανος Αιγύπτιος στρατάρχης ανέλαβε την πολιορκίαν του Μεσολογγίου την 25ην Δεκεμβρίου του 1825. Ο Κιουταχής του άφηκε πάσαν πρωτοβουλίαν εις την διεξαγωγήν του αγώνος, χολωθείς από την υπερήφανην και εγωιστικήν συμπεριφοράν του συνεργάτου του. Εν τούτοις, παρά την στενήν πολιορκίαν, από ξηράς και θαλάσσης, την οποίαν επεχείρησεν ο Ιμπραήμ, δεν ηδυνήθη να επιτύχη θετικά αποτελέσματα. Και υπεχρεώθη να ζητήση την βοήΘειαν του Κιουταχή, ώστε από κοινού να επιτύχουν την κατάληψιν του Μεσολογγίου. Αλλά και η συνδυασμένη αυτή επίθεσις απέτυχε, απεκρούσθη από τους πολιορκουμένους, οι οποίοι, την 25ην Μαρτίου του 1826, έπραγματοποίησαν τον τελευταίον των θρίαμβον, υπερασπιζόμενοι την νησίδα Κλείσοβα. Παρά τας επιτυχίας των, όμως, οι υπερασπισταί του Μεσολογγίου αντιμετώπιζαν προβλήματα ανεφοδιασμού. Ο Ελληνικός στόλος υπό τον Μιαούλην, δεν ηδύνατο, πλέον, να τους ανεφοδιάση εις τροφές και πυρομαχικά. Και η πείνα, με όλα τα επακόλουθα της, ήρχισε να αποτελή τον φοβερώτερον εχθρόν των ελευθέρων πολιορκουμένων. Ev τούτοις, απέρριπτον τας προτάσεις παραραδόσεως, αι οποίαι τούς εγένοντο. Και απεφάσισαν να πραγματοποιήσουν ηρωϊκήν έξοδον, την 10ην Απριλίου του 1826, να διασχίσουν τας τάξεις του εχθρού και να φθάσουν εις το στρατόπεδον του Καραϊσκάκη, εις τον Ζυγόν. Δυστυχώς, το σχέδιον των πολιορκουμένων επροδόθη εις τον Ιμπραήμ από ένα Βούλγαρον αυτόμoλον. Και οι υπερασπισταί του Μεσολογγίου ευρέθησαν χωρίς το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού εις τó οnoiov εβασίζοντο. Oι εχθροί τούς ανέμενον πανέτοιμοι. Βεβαίως, εις τας ολίγας αυτάς γραμμάς ενός σημειώματος είναι αδύνατον να περιγραφή ή ηρωική έξοδος του Μεσολογγίου. 'Ενα πρέπει να τονισθή όμως: "Οτι ουδείς παρεδόθη. Όσοι δεν εφονεύθησαν είς την σύγκρουσιν με τους τουρκοαιγυπτίους, ανετινάχθησαν εις τóv αέρα, αφού έβαλον φωτιά εις τας πυριτιδαποθήκας. Και το Μεσολόγγι κατεστράφη. αλλά δεν «έπεσε» εις τας χείρας του εχθρού. Και ακριβώς αυτή ή θυσία των υπερασπιστών του Μεσολογγίου συνεκίνησε την ανθρωπότητα. Και ανενέωσε ταςς διεθνείς συμπαθείας προς τον Ελληνικόν Αγώνα διά την ανεξαρτησίαν της Ελλάδος. ΕΚΔΟΣΙΣ: Χ. Ν. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Σχέδιο Βύρωνος Απτόσογλου)

Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ του Μεσολογγίου είχε και πολιτικάς συνεπείας ή σπουδαιοτέρα έκ των οποίων ήτο η υπογραφή του πρωτοκόλλου της Πετρουπόλεως. Το πρωτόκολλον υπέγραψαν, η Ρωσία και η Αγγλία, αι οποίαι ανελάμβανον από κοινού την υποχρέωσιν, να ασκήσουν πίεσιν επί της Υψηλής Πύλης, πρός τον σκοπόν του συμβιβασμού αυτής και των Ελλήνων. Συμφώνως πρός το πρωτόκολλον της Πετρουπόλεως, η Ελλάς, ώς υποτελές κράτος, θα έμενεν ηνωμένη πρός την Πύλη διά προσωπικής ενώσεως, είς τούς "Ελληνες δε θα παρεχωρείτο θρησκευτική, εμπορική και διοικητική ελευθερία. Βεβαίως, το πρωτόκολλον της Πετρουπόλεως δεν ικανοποιούσε τους εθνικούς πόθους των Ελλήνων, άλλ' οπωσδήποτε ήτο η πρώτη διεθνής πράξις αναγνωρίσεως της Ελλάδος. Και άπετέλει την πρώτην ρωγμήν εις την πολιτικήν του Μέττερνιχ. Αλλά πρίν το πρωτόκολλον της Πετρουπόλεως λάβη και ουσιαστικήν υπόστασιν, ο Ιμπραήμ επεραιώθη εις την Πελοπόννησον, έχων έκπληρώσει την αποστολήν του εις το Μεσολόγγι, με την καταστροφήν της πόλεως. Εξ άλλου, ο Κιουταχής εκινήθη με όλον τόν στρατόν του είς την ανατολικήν Ελλάδα, με αντικειμενικόν σκοπόν να καταλάβη τάς Αθήνας, αι οποίαι απετέλουν το τελευταίον προπύργιον των Επαναστατών εις την περιοχήν. Η προέλασις των στρατευμάτων του Κιουταχή υπήρξε ταχεία και αποτελεσματική διά τα τουρκικά συμφέροντα. Πρό της καταστάσεως αυτής, η οποία εδημιουργήθη διά τον ελληνικόν αγώνα, η Κυβέρνησις Ζαϊμη διώρισεν άρχιστράτηγον της Ρούμελης τον Γεώργιον Καραϊσκάκην. Ο Καραϊσκάκης δέν διέθετε αρκετάς δυνάμεις, ώστε να επιτεθή εναντίον του Κιουταχή. "Απεφάσισε, λοιπόν, να αποκόψη τάς συγκοινωνίας του εχθρού και να παρεμποδίση τον άνεφοδιασμόν του. Το σχέδιον τούτο του Γεωργίου Καραϊσκάκη ήτο στρατηγικώτατον, αλλά δεν ήτο εύκολον να πραγματοποιηθή. Οι Τούρκοι διέθετον όχι μόνον υπερτέρας αριθμητικώς δυνάμεις, αλλά και έμπειροπολέμους αρχηγούς. Η μάχη του Χαϊδαρίου καταλήγει, βεβαίως, είς την απόκρουσιν των Τούρκων, άλλ' αί πολιορκούμεναι Αθήναι, υποφέρουν και η πολιορκία των γίνεται, καθημερινώς, στενωτέρα. Και ο Γεώργιος Καραϊσκάκης αντιλαμβάνεται ότι πρέπει να ενεργήση αποτελεσματικά. Και, πράγματι, αποφασίζει τήν μετατόπισην του αγώνος πρός βορράν, με αντικειμενικόν σκοπόν να αποκόψη τον ανεφοδιασμόν του εχθρού και να καταστρέψη τάς επικοινωνίας του. Προκειμένου να παρεμποδίση τον Μουσταφάμπεην, να προχωρήση πρός τήν "Αμφισσαν, ο Καραϊσκάκης, μετέβη εις το Δίστομον και από εκεί έστειλε τους Γαρδικιώτην Γρίβαν και τον Γεώργιον Βάγιαν με 500 άνδρας να καταλάβουν την Αράχωβαν. Την 19ην Νοεμβρίου του 1826 ουνηντήθησαν οι δύο αντίπαλοι και άρχισαν αι μάχαι. Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης έσπευσε με το κυρίως σώμα του στρατού του προς βοήθειαν του Γρίβα και του Βάγια, και αι μάχαι συνεχίσθησαν και τάς επομένας ημέρας. Η ενσκήψασα όμως, σφοδρά κακοκαιρία, ήνάγκασε τούς Τουρκαλβανούς να έγκαταλείψουν τις θέσεις των και να διαφύγουν. Την νύκτα της 24ης Νοεμβρίου του 1826 επεχείρησαν νά διαφύγουν από χιονοσκεπή μονοπάτια, του Παρνασσού. Αλλ' οι Ελληνες τους αντελήφθησαν, τούς κατεδίωξαν και τους επέφερον τρομακτικάς καταστροφάς. Η μάχη της Αραχώβης άνεπτέρωσε το ηθικόν των Ελλήνων και κατέστησε δυνατήν τήν έκκαθάρισιν της Στερεάς Ελλάδος από των Τούρκων, Ιστορικά κείμενα : Ν. Ε. Μεϊμάρης ΕΚΔΟΣΙΣ: Χ. Ν. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Σχέδιο Βύρωνος Απτόσογλου)