Εποπτικά Μέσα

Τo δεύτερον έτος της ελληνικής επαναστάσεως, το 22, ανέτειλεν εν μέσω μεγάλων κινδύνων διά την εξέλιξιν και την επιτυχίαν του απελευθερωτικού αγώνος. Aι λόγω συγκρούσεως προσωπικών φιλοδοξιών δημιουργηθείσαι διαφωνίαι μεταξύ των Ελλήνων, και ή απαγκίστρωσις των τουρκικών δυνάμεων έκ του μετώπου των Ιωαννίνων, διά της εξοντώσεως του Αλή πασά, προσετέθησαν εις τάς εξ αρχής υπαρχούσας δυσκολίας του Αγώνος, Ο αρχιστράτηγος του τουρκικού στρατού Χουρσίτ πασάς είχε συγκεντρώσει μίαν δύναμιν αποτελουμένην έκ 24.000 πεζών, 6.000 ιππέων και αρκετόν πυροβολικόν. Με την δύναμιν αυτήν έσχεδίαζε να προσβάλη την Πελοπόννησον και να καταπνίξη την Επανάστασιν. 'Ev τούτοις, την ηγεσίαν αυτής της νέας τουρκικής εκστρατείας εναντίον των Ελλήνων ανέθεσεν ο Σουλτάνος είς τον διοικητήν της Λαρίσης, Μαχμούτ πασάν της Δράμας, τον Δράμαλην. Και τούτο, διότι εφοβήθη, ότι, εάν ο νικητής του Αλή πασά, ο έμπειροπόλεμος και γηραιός Χουρσίτ πασάς, επετύγχανε νά καταπνίξη και την ελληνικήν επανάστασιν, «θα αποκτούσε δύναμιν πέραν του πρέποντος». Αυτή η αλλαγή είς την ηγεσίαν του τουρκικού στρατού υπήρξε μοιραία. Ο μόνος όμως Ελλην, ό όποιος αντελήφθη την σημασίας της, φαίνεται ότι ήτο ο Κολοκοτρώνης. Και απεφάσισε να αντιδράση, να αντιμετωπίση την τεραστίαν εκείνην στρατιωτικήν δύναμιν, η οποία, άνευ σοβαράς αντιστάσεως, έπλησίαζεν εις την Πελοπόννησον. 'Εν μέσω του δέους και του τρόμου τον οποίον προκαλούσεν ο όγκος του τουρκικού στρατού, εν μέσω της απογοητεύσεως και της απελπισίας, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης εσήμανεν έθνικόν προσκλητήριον . Δια της πειθούς, του παραδείγματός του, αλλά και δι' όλων των άλλων μέσων, γνώστης αυτός της ψυχολογίας του έλληνος, επέτυχε να ανασυντάξη τούς έλληνας και να τους έμφυσήση και πάλιν τον έν θουσιασμόν. Με βοηθόν και συνεργάτην τον Δημήτριον Υψηλάντην και άλλους ΄Ελληνες οπλαρχηγούς, έπέτυχε να ανακόψη δι' ολίγον την πορείαν του Δράμαλη. Και η ολιγοήμερος αυτή καθυστέρησις του Δράμαλη είς τούς Μύλους, ήτο πολύτιμος διά τόν Θεόδωρον Κολοκοτρώνην, διότι του επέτρεψε να καταστρέιψη όλας τάς τροφάς, ζωοτροφάς και ύδατα απαραίτητα διά την συντήρησιν του στρατού του Δράμαλη. Και το αναμενόμενον από τον Κολοκοτρώνην αποτέλεσμα αυτής της τακτικής του δεν άργησε να φανή. Ο Δράμαλης υπεχρεώθη είς υποχώρησιν. Ο τουρκικός στόλος δέν ήδύνατο, ή δεν ήθελε να τον ανεφοδιάση διά των απαραιτήτων εφοδίων. Κατά συνέπειαν, μóvov n υπoxώpnσις ήτο δι αυτόν η διέξοδος. Προσεπάθησεν, όμως, να παραπλανήση τούς ΄Ελληνας. Διέδωσεν ότι θα κατηυθύνετο προς την Τρίπολιν... τέχνασμα διά να περάση ανενόχλητος τα στενά των Δερβενακίων. Αλλά και πάλιν, μόνον ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης δέν έπεσε θύμα αυτού του τεχνάσματος. Διέταξε τους άνδρας του να λάβουν θέσεις εις τα στενά. Τήν πρωίαν της 25ης Ιουλίου του 1822 ήρχισεν ή υποχώρησις του Δράμαλη, η οποία κατέληξεν εις την πανωλεθρίαν του. Η περίφημος στρατιά του κατενικήθη. Και διελύθη την 28ην Ιουλίου εις τα στενά του Άγιοναρίου, εις μιαν δευτέραν προσπάθειαν του Δράμαλη να διασπάση τον κλοιό των Ελλήνων. Ράκος ψυχικόν και σωματικόν κατέφθασεν εις την Κόρινθον ο Δράμαλης, όπου και απέθανε από την εντροπήν της ήττης του. Αλλά και ο Χουρσίτ πασάς, ο οποίος εθεωρήθη υπό του Σουλτάνου ως υπεύθυνος της ήττης του Δράμαλη, ηναγκάσθη να αυτοκτονήση. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο «Γέρος του Μωριά», είχε προσφέρει μίαν, ακόμα υπηρεσίαν προς την αγωνιζομένην Πατρίδα. ΕΚΔΟΣΙΣ: Χ. Ν. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Σχέδιο Βύρωνος Απτόσογλου. Βάσει πίνακος Θεοδώρου Βρυζάκη. Συλλογή Κουτλίδη)

ΜΕΤΑ τάς αλλεπαλλήλους αποτυχίας των Τούρκων στρατηγών να καθυποτάξουν τους επαναστατημένους Έλληνας και να καταπνίξουν την Ελληνικήν Επανάστασιν, ο Σουλτάνος υπεχρεώθη να ζητήση την συνδρομήν του Μεχμέτ.Αλή, ηγεμόνος της Αιγύπτου, προκειμένου να κατασταλή ο απελευθερωτικός αγών των Ελλήνων. Η συμφωνία «έκλεισε» τον Μάρτιον του 1824. Συμφώνως προς τους όρους αυτής, ο ήνωμένος στόλος των Τούρκων και των Αίγυπτίων θα κατελάμβανε τας νήσους των Ελλήνων, ενώ ο Αιγυπτιακός στρατός, υπό τον Ιμπραήμ, θα κατέστειλε την επανάστασιν είς την Πελοπόννησον. Οι Τούρκοι θα ανελάμβανον νά καθυποτάξουν την Στερεάν Ελλάδα. Βάσει αυτής της συμφωνίας, υπετάγη ή επαναστατημένη Κρήτη από τους Αιγυπτίους, κατεστράφη η Κάσος, ενώ ο τουρκικός στόλος υπό τον ναύαρχον Χοσρέφ κατέστρεψε τα Ψαρά. Μετά από τάς επιτυχίας αυτάς των τουρκοαιγυπτίων, οι στόλοι των ηνώθησαν, με αντικειμενικόν σκοπόν την κατάληψιν της Σάμου. Αυτήν την κατάληψιν της Σάμου απεφασίσθη να αποτρέψη το Ελληνικόν ναυτικόν. 'Ενισχυμένον σχετικώς εκ των χρημάτων του δανείου, το οποίον είχε συνάψει εν Λονδίνω η ελληνική κυβέρνησις, διέθετε εις την επιχείρησιν αυτήν 70 πλοίο, 850 τηλεβόλα και 5.000 άνδρας, Είχεν όμως να αντιμετωπίση τας 2.500 τηλεβόλων του τουρκοαιγυπτιακού στόλου και τάς 30.000 των ανδρών, οι οποίοι υπηρετούν εις αυτόν. 'Ανισότης, δηλαδή, δυνάμεων εκπληκτική. Αλλά του ελληνικού στόλου ηγείτο ο Ανδρέας Μιαούλης, η μεγαλυτέρα ναυτική μορφή της Ελληνικής Επαναστάσεως, Προκειμένου το ελληνικον ναυτικόν να παρεμποδίση την μεταφοράν των "Ασιατικών στρατευμάτων είς την Σάμον, κατέλαβε το μεταξύ της νήσου και της ασιατικής ηπείρου στενόν. Κατ' αυτόν τον τρόπον όλαι αι προσπάθειαι του εχθρού απέτυχον. Την 24ην Αυγούστου του 1824, ο ελληνικός στόλος εσήκωσε τας αγκύρας και επροχώρησεν είς συνάντησιν του εχθρικού στόλου. Κατ' αρχάς συναντήθη μετά του τουρκικού στόλου, και Ο Χοσρέφ διέταξε τα πλοία τους να παραταχθούν είς ταξιν μάχης. Εν τούτοις, λόγω του πνέοντος εποχικού ανέμου, δεν διεξήχθη ναυμαχία μεταξύ του ελληνικού και του τουρκικού στόλου. Οι Τούρκοι ηναγκάσθησαν να υποχωρήσουν, αφού προηγουμένως αντάλλαξαν σφοδρά πυρά μετά των Ελλήνων, χωρίς σπουδαία όμως αποτελέσματα. Την νύκτα της 28ης Αυγούστου του 1824 ο ελληνικός στόλος ευρέθη αραγμένος είς τον κόλπον του Γέροντος, παρά την Μικρασιατικήν ακτήν. Ο τουρκοαιγυπτιακός στόλος ευρίσκετο μεταξύ Κω και 'Αλικαρνασσού, όταν οι προφυλακαί των αντιπάλων συνηντήθησαν πλησίον της Καλύμνου και ήρχισαν οι αψιμαχίαι, Η επομένη εύρήκε τον ελληνικόν στόλον εις δυσχερεστάτην θέσιν. Αφ' ενός μεν είχε τον άνεμον εναντίον του, αφ' ετέρου ευρέθη διηρημένος. Οι εχθροί εξεμεταλλεύθησαν αυτήν την κατάστασιν και επετέθησαν. Ενώ τα τουρκικά σκάφη παρημπόδιζον την συνένωσιν των διηρημένων σκαφών, τα Αίγυπτιακά επεχείρουν να καταστρέψουν τα ακινητοποιηθέντα, λόγω αντιθέτου ανέμου, ελληνικά πλοία εις τον κόλπον τουΓέροντος, Μόνον η ναυτική ιδιοφυΐα του Μιαούλη έσωσε την κατάστασιν, Εξεμεταλλεύθη και την ελαχίστην αύραν, διέταξεν επιτυχείς ελιγμούς, οι οποίοι ώδήγησαν εις την συνένωσιν των σκαφών του ελληνικού στόλου και όταν ο άνεμος το επέτρεψε, διέταξεν να κινηθούν τα περιπολικά. Το αποτέλεσμα υπήρξεν εκπληκτικόν, οι Τούρκοι ηναγκάσθησαν να καταφύγουν εις τον Ελλήοποντον διά να σωθούν. Και οι Αιγύπτιοι, καταδιωκόμενοι από τον Μιαούλην, κατέφυγον, με βαρείας απωλείας εις την Σούδαν της Κρήτης. Η νίκη των Ελλήνων κατά την ναυμαχίαν του Γέροντος είχε σώσει την Σάμον και καθυστέρησε την αποβίβασιν του Ιμπραήμ εις την Πελοπόννησον