Αλεξ. Μαυροκορδάτος

Τo δεύτερον έτος της ελληνικής επαναστάσεως, το 22, ανέτειλεν εν μέσω μεγάλων κινδύνων διά την εξέλιξιν και την επιτυχίαν του απελευθερωτικού αγώνος. Aι λόγω συγκρούσεως προσωπικών φιλοδοξιών δημιουργηθείσαι διαφωνίαι μεταξύ των Ελλήνων, και ή απαγκίστρωσις των τουρκικών δυνάμεων έκ του μετώπου των Ιωαννίνων, διά της εξοντώσεως του Αλή πασά, προσετέθησαν εις τάς εξ αρχής υπαρχούσας δυσκολίας του Αγώνος, Ο αρχιστράτηγος του τουρκικού στρατού Χουρσίτ πασάς είχε συγκεντρώσει μίαν δύναμιν αποτελουμένην έκ 24.000 πεζών, 6.000 ιππέων και αρκετόν πυροβολικόν. Με την δύναμιν αυτήν έσχεδίαζε να προσβάλη την Πελοπόννησον και να καταπνίξη την Επανάστασιν. 'Ev τούτοις, την ηγεσίαν αυτής της νέας τουρκικής εκστρατείας εναντίον των Ελλήνων ανέθεσεν ο Σουλτάνος είς τον διοικητήν της Λαρίσης, Μαχμούτ πασάν της Δράμας, τον Δράμαλην. Και τούτο, διότι εφοβήθη, ότι, εάν ο νικητής του Αλή πασά, ο έμπειροπόλεμος και γηραιός Χουρσίτ πασάς, επετύγχανε νά καταπνίξη και την ελληνικήν επανάστασιν, «θα αποκτούσε δύναμιν πέραν του πρέποντος». Αυτή η αλλαγή είς την ηγεσίαν του τουρκικού στρατού υπήρξε μοιραία. Ο μόνος όμως Ελλην, ό όποιος αντελήφθη την σημασίας της, φαίνεται ότι ήτο ο Κολοκοτρώνης. Και απεφάσισε να αντιδράση, να αντιμετωπίση την τεραστίαν εκείνην στρατιωτικήν δύναμιν, η οποία, άνευ σοβαράς αντιστάσεως, έπλησίαζεν εις την Πελοπόννησον. 'Εν μέσω του δέους και του τρόμου τον οποίον προκαλούσεν ο όγκος του τουρκικού στρατού, εν μέσω της απογοητεύσεως και της απελπισίας, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης εσήμανεν έθνικόν προσκλητήριον . Δια της πειθούς, του παραδείγματός του, αλλά και δι' όλων των άλλων μέσων, γνώστης αυτός της ψυχολογίας του έλληνος, επέτυχε να ανασυντάξη τούς έλληνας και να τους έμφυσήση και πάλιν τον έν θουσιασμόν. Με βοηθόν και συνεργάτην τον Δημήτριον Υψηλάντην και άλλους ΄Ελληνες οπλαρχηγούς, έπέτυχε να ανακόψη δι' ολίγον την πορείαν του Δράμαλη. Και η ολιγοήμερος αυτή καθυστέρησις του Δράμαλη είς τούς Μύλους, ήτο πολύτιμος διά τόν Θεόδωρον Κολοκοτρώνην, διότι του επέτρεψε να καταστρέιψη όλας τάς τροφάς, ζωοτροφάς και ύδατα απαραίτητα διά την συντήρησιν του στρατού του Δράμαλη. Και το αναμενόμενον από τον Κολοκοτρώνην αποτέλεσμα αυτής της τακτικής του δεν άργησε να φανή. Ο Δράμαλης υπεχρεώθη είς υποχώρησιν. Ο τουρκικός στόλος δέν ήδύνατο, ή δεν ήθελε να τον ανεφοδιάση διά των απαραιτήτων εφοδίων. Κατά συνέπειαν, μóvov n υπoxώpnσις ήτο δι αυτόν η διέξοδος. Προσεπάθησεν, όμως, να παραπλανήση τούς ΄Ελληνας. Διέδωσεν ότι θα κατηυθύνετο προς την Τρίπολιν... τέχνασμα διά να περάση ανενόχλητος τα στενά των Δερβενακίων. Αλλά και πάλιν, μόνον ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης δέν έπεσε θύμα αυτού του τεχνάσματος. Διέταξε τους άνδρας του να λάβουν θέσεις εις τα στενά. Τήν πρωίαν της 25ης Ιουλίου του 1822 ήρχισεν ή υποχώρησις του Δράμαλη, η οποία κατέληξεν εις την πανωλεθρίαν του. Η περίφημος στρατιά του κατενικήθη. Και διελύθη την 28ην Ιουλίου εις τα στενά του Άγιοναρίου, εις μιαν δευτέραν προσπάθειαν του Δράμαλη να διασπάση τον κλοιό των Ελλήνων. Ράκος ψυχικόν και σωματικόν κατέφθασεν εις την Κόρινθον ο Δράμαλης, όπου και απέθανε από την εντροπήν της ήττης του. Αλλά και ο Χουρσίτ πασάς, ο οποίος εθεωρήθη υπό του Σουλτάνου ως υπεύθυνος της ήττης του Δράμαλη, ηναγκάσθη να αυτοκτονήση. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο «Γέρος του Μωριά», είχε προσφέρει μίαν, ακόμα υπηρεσίαν προς την αγωνιζομένην Πατρίδα. ΕΚΔΟΣΙΣ: Χ. Ν. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Σχέδιο Βύρωνος Απτόσογλου. Βάσει πίνακος Θεοδώρου Βρυζάκη. Συλλογή Κουτλίδη)