Κίτσος Τζαβέλας

Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ του Μεσολογγίου είχε και πολιτικάς συνεπείας ή σπουδαιοτέρα έκ των οποίων ήτο η υπογραφή του πρωτοκόλλου της Πετρουπόλεως. Το πρωτόκολλον υπέγραψαν, η Ρωσία και η Αγγλία, αι οποίαι ανελάμβανον από κοινού την υποχρέωσιν, να ασκήσουν πίεσιν επί της Υψηλής Πύλης, πρός τον σκοπόν του συμβιβασμού αυτής και των Ελλήνων. Συμφώνως πρός το πρωτόκολλον της Πετρουπόλεως, η Ελλάς, ώς υποτελές κράτος, θα έμενεν ηνωμένη πρός την Πύλη διά προσωπικής ενώσεως, είς τούς "Ελληνες δε θα παρεχωρείτο θρησκευτική, εμπορική και διοικητική ελευθερία. Βεβαίως, το πρωτόκολλον της Πετρουπόλεως δεν ικανοποιούσε τους εθνικούς πόθους των Ελλήνων, άλλ' οπωσδήποτε ήτο η πρώτη διεθνής πράξις αναγνωρίσεως της Ελλάδος. Και άπετέλει την πρώτην ρωγμήν εις την πολιτικήν του Μέττερνιχ. Αλλά πρίν το πρωτόκολλον της Πετρουπόλεως λάβη και ουσιαστικήν υπόστασιν, ο Ιμπραήμ επεραιώθη εις την Πελοπόννησον, έχων έκπληρώσει την αποστολήν του εις το Μεσολόγγι, με την καταστροφήν της πόλεως. Εξ άλλου, ο Κιουταχής εκινήθη με όλον τόν στρατόν του είς την ανατολικήν Ελλάδα, με αντικειμενικόν σκοπόν να καταλάβη τάς Αθήνας, αι οποίαι απετέλουν το τελευταίον προπύργιον των Επαναστατών εις την περιοχήν. Η προέλασις των στρατευμάτων του Κιουταχή υπήρξε ταχεία και αποτελεσματική διά τα τουρκικά συμφέροντα. Πρό της καταστάσεως αυτής, η οποία εδημιουργήθη διά τον ελληνικόν αγώνα, η Κυβέρνησις Ζαϊμη διώρισεν άρχιστράτηγον της Ρούμελης τον Γεώργιον Καραϊσκάκην. Ο Καραϊσκάκης δέν διέθετε αρκετάς δυνάμεις, ώστε να επιτεθή εναντίον του Κιουταχή. "Απεφάσισε, λοιπόν, να αποκόψη τάς συγκοινωνίας του εχθρού και να παρεμποδίση τον άνεφοδιασμόν του. Το σχέδιον τούτο του Γεωργίου Καραϊσκάκη ήτο στρατηγικώτατον, αλλά δεν ήτο εύκολον να πραγματοποιηθή. Οι Τούρκοι διέθετον όχι μόνον υπερτέρας αριθμητικώς δυνάμεις, αλλά και έμπειροπολέμους αρχηγούς. Η μάχη του Χαϊδαρίου καταλήγει, βεβαίως, είς την απόκρουσιν των Τούρκων, άλλ' αί πολιορκούμεναι Αθήναι, υποφέρουν και η πολιορκία των γίνεται, καθημερινώς, στενωτέρα. Και ο Γεώργιος Καραϊσκάκης αντιλαμβάνεται ότι πρέπει να ενεργήση αποτελεσματικά. Και, πράγματι, αποφασίζει τήν μετατόπισην του αγώνος πρός βορράν, με αντικειμενικόν σκοπόν να αποκόψη τον ανεφοδιασμόν του εχθρού και να καταστρέψη τάς επικοινωνίας του. Προκειμένου να παρεμποδίση τον Μουσταφάμπεην, να προχωρήση πρός τήν "Αμφισσαν, ο Καραϊσκάκης, μετέβη εις το Δίστομον και από εκεί έστειλε τους Γαρδικιώτην Γρίβαν και τον Γεώργιον Βάγιαν με 500 άνδρας να καταλάβουν την Αράχωβαν. Την 19ην Νοεμβρίου του 1826 ουνηντήθησαν οι δύο αντίπαλοι και άρχισαν αι μάχαι. Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης έσπευσε με το κυρίως σώμα του στρατού του προς βοήθειαν του Γρίβα και του Βάγια, και αι μάχαι συνεχίσθησαν και τάς επομένας ημέρας. Η ενσκήψασα όμως, σφοδρά κακοκαιρία, ήνάγκασε τούς Τουρκαλβανούς να έγκαταλείψουν τις θέσεις των και να διαφύγουν. Την νύκτα της 24ης Νοεμβρίου του 1826 επεχείρησαν νά διαφύγουν από χιονοσκεπή μονοπάτια, του Παρνασσού. Αλλ' οι Ελληνες τους αντελήφθησαν, τούς κατεδίωξαν και τους επέφερον τρομακτικάς καταστροφάς. Η μάχη της Αραχώβης άνεπτέρωσε το ηθικόν των Ελλήνων και κατέστησε δυνατήν τήν έκκαθάρισιν της Στερεάς Ελλάδος από των Τούρκων, Ιστορικά κείμενα : Ν. Ε. Μεϊμάρης ΕΚΔΟΣΙΣ: Χ. Ν. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Σχέδιο Βύρωνος Απτόσογλου)