Ο Μάρκος Μπότσαρης εις την μάχην του Καρπενησίου

Η ΠΑΝΩΛΕΘΡΙΑ των Ελλήνων εις το Πέτα και ή παράδοσις του Σουλίου είχαν ως αποτέλεσμα να δημιουργηθή μιά νέα περίοδος αποθαρρύνσεως μεταξύ των ελληνικών δυνάμεων, αλλά και του πληθυσμού, γενικώτερον. Aι τουρκικαί στρατιαί υπό τον Ομέρ Βρυώνην και τον Κιουταχήν οδεύουσαι προς το Μεσολόγγι, προκαλούν τεραστίας καταστροφάς. Η διαταγή του Σουλτάνου «φωτιά και σίδερο στους επαναστάτες» εφηρμόζετο μετά αυστηράς σχολαστικότητος. Ολόκληρος σχεδόν η Αιτωλοακαρνανία είχεν ερημωθή. Παρέμενε μόνον το Μεσολόγγι, το οποίον υπερήσπιζαν o Aλέξανδρος Μαυροκορδάτος και ο Μάρκος Μπότσαρης με ελάχιστους άνδρας. Παρά ταύτα, η επιχειρηθείσα εκ μέρους των Τούρκων πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου αnέληξεν εις αποτυχίαν. Οι Τούρκοι στρατηγοί ηναγκάσθησαν να λύσουν την πολιορκίαν και απεχώρησαν έχοντες υποστή βαρυτάτας απωλείας είς έμψυχον και άψυχον υλικόν
Εν τούτοις, δεν παρητήθη ή Υψηλή Πύλη των σχεδίων της, να καταπνίξη την Ελληνικήν Επανάστασιν. Νέα τουρκική στρατιά συνεκροτήθη εκ 16.000 ανδρών, της οποίας ηγούντο ο Ομέρ Βρυώνης και ο Μουσταφάμπεης. Το υπό του Ομέρ Βρυώνη τμήμα της τουρκικής στρατιάς εβάδιζε διά της Αμφιλοχίας, ενώ το έτερον, υπό τον Μουσταφάμπεην, εβάδιζε δια των Αγράφων, Προορισμός των δύο αυτών τμημάτων ήτο εκ νέου το Μεσολόγγι, το οποίον είχεν αποκλείσει ό τουρκικός στόλος.
Πρό αυτής της καταστάσεως, απεφασίσθη έκ μέρους των Ελλήνων να παρεμποδίσουν την έπαφήν των δυο τμημάτων της τουρκικής στρατιάς. Ο Μάρκος Μπότσαρης, με 350 Σουλιώτας, ανέλαβε να προσβάλη τόν Μουσταφάμπεην. Με την πρωτοπορίαν του εχθρού συναντήθη εις το Καρπενήσιον, παρά την θέσιν «Κεφαλόβρυσον», όπου είχον στρατοπεδεύση οι Τούρκοι.
Ο Μάρκος Μπότσαρη συνεννοήθη με τούς Αιτωλοακαρνάνας, να επιτεθούν και αυτοί από τα όρη, απεφάσισε να επιτεθή εναντίον της πρωτοπορίας του εχθρού, πριν καταφθάσει ο κύριος όγκος των υπό του Μουσταφάμπεην δυνάμεων.
Τήν επίθεοίν του διενήργησεν ο Μάρκος Μπότσαρης, περί το μεσονύκτιον της 9ης Αυγούστου του 1823. Ο αιφνιδιασμός του επέτυχεν απολύτως, μολονότι οι Αιτωλοακαρνάνες δεν επετέθησαν και αυτοί, παρά τα συμπεφωνημένα. Η μάχη υπήρξε φονική, και ο Μάρκος Μπότσαρης, αν και ελαφρώς τραυματισμένος, εμάχετο μεταξύ των πρώτων. Ενώ, όμως, προσεπάθει να υπερπηδήση κάποιον φράκτην, έτραυματίσθη εις τόν οφθαλμόν από τουρκικήν σφαίραν και μέτ ολίγον απέθανε.
Ο θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη υπεχρέωοε τους Σουλιώτες να εγκαταλείψουν την καταδίωξιν του εχθρού και να μεταφέρουν τον μεγάλον νεκρόν είς το Μεσολόγγι, όπου και ετάφη.
Η μάχη του Καρπενησίου υπήρξε λαμπρόν κατόρθωμα των Ελλήνων, ενώ η διεθνής συγκίνησις έκ του θανάτου του Μάρκου Μπότσαρη, «της υπερόχου διά την αρετήν και τον ηρωισμόν αύτής μορφής», συνετέλεσεν ώστε να τονωθή το κίνημα του φιλελληνισμού, το οποίον είχεν ήδη εκδηλωθή ανά τον κόσμον.
ΕΚΔΟΣΙΣ: Χ. Ν. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ
(Σχέδιο Βύρωνος Απτόσογλου. Αντιγραφή από χαλκογραφία του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου)